Hoe verduurzaam je een woning? Een vierluik: 1. Isolatie & kierdichting

Hoe verduurzaam je je woning? Een vierluik over waar je allemaal aandacht aan zou moeten besteden.

In deze reeks van vier artikelen leg ik begrijpelijk uit hoe je een woning verduurzaamt. Wat zijn de effecten van bepaalde maatregelen, en in welke volgorde pak je het aan? Een doordachte aanpak zorgt ervoor dat je achteraf geen spijt krijgt van eerder genomen maatregelen. Daarom is een doordacht plan nodig. Het doel van dit artikel is vooral informeren. Ik probeer het begrijpelijk te houden voor iedereen, met soms een kleine verdieping. In de basis volgen we de principes van de Trias Energetica, waarbij we beginnen met het beperken van de energievraag in de woning.

Stap 1: Isoleren en kierdichten

Het verduurzamen van je woning begint met het beperken van de warmtevraag in de woning. Hoe minder warmte je verliest, hoe minder energie je nodig hebt om je huis comfortabel te houden. Dit doe je door je woning te isoleren. Je vloer, gevels, dak en kozijndelen kun je verbeteren. Dit kan meestal aan de binnenzijde of de buitenzijde van je woning. Bij een gevel kan het er soms tussenin, als je een spouwmuur hebt die geschikt is om te vullen met isolatiemateriaal.

Warmteverliezen in een gemiddelde woning (bron: isoleerbewust.nl)

Omdat warme lucht opstijgt, verlies je de meeste warmte via het dak. Daarom is het slim om hier te beginnen. Je kunt je dak aan de buitenkant isoleren. Dit is vaak duurder dan isoleren aan de binnenkant. Isoleer je aan de binnenkant, dan komt het dak een stukje naar binnen. Ditzelfde geldt voor gevels. De isolatiewaarde wordt uitgedrukt in Rc-waarde: hoe hoger dit getal, hoe beter de isolatie. Een Rc-waarde die twee keer zo hoog is, betekent dat de isolatie twee keer zo goed werkt.

Een sterk versimpeld rekenvoorbeeld over het effect van een hogere Rc-waarde:

Stel, het is buiten 0 graden en binnen 20 graden. Je hebt een geveloppervlak van 50 m². De gevel is een ongeïsoleerde spouwmuur met een Rc-waarde van 0,35. Het warmteverlies over deze gevel alleen is dan 2.900 watt. Dit betekent dat je continu 2.900 watt aan warmte moet opwekken om het binnen op 20 graden te houden.

Stel je isoleert deze gevel tot een Rc-waarde van 3,5, dan hoef je nog maar 290 watt warmte op te wekken om het gevelverlies te compenseren. Dit bespaart dus veel energie en geld!

Als je het helemaal goed wilt doen, kies dan voor biobased isolatiematerialen. Deze zijn beter voor mens en planeet en hebben vaak als eigenschap dat ze in de zomer de warmte beter buiten houden. Dit heet de faseverschuiving. De faseverschuiving geeft aan hoe lang het duurt voordat de buitentemperatuur binnen is. Daarnaast krijg je ook meer subsidie voor biobased materialen. Joost van der Waal heeft een goed leesbaar boek geschreven over biobased isoleren.

Een geïsoleerde constructie wil je van binnen naar dampdicht naar dampopen opbouwen. Dit doe je door goed gebruik te maken van dampremmende folie. Hierdoor voorkom je dat er vochtige lucht in je isolatiemateriaal gaat condenseren. Dit veroorzaakt namelijk grote problemen en kan zelfs leiden tot het moeten vervangen van een constructie. Een dampremmende folie kun je vergelijken met je huid: Als je het warm hebt, kan er damp (zweet) doorheen, maar er kan nooit vocht van buiten naar binnen.

Dat betekent dat je opbouw er ongeveer zo uit ziet van binnen naar buiten gezien: Afwerklaag, dampremmende folie (let goed op de richting), isolatiemateriaal, ventilerende spouw, constructie grenzend aan buitenlucht.

Bij het aanbrengen van extra isolatie op een reeds geïsoleerde constructie is extra voorzichtigheid vereist. Schakel bij twijfel altijd een expert in.

Kierdichting

Naast het plaatsen van een goed pak isolatiemateriaal, moet je ook aandacht hebben voor naden en kieren. Dit wordt ook wel infiltratieverlies genoemd, oftewel ongewenste en ongecontroleerde ventilatie. Over gecontroleerde en bewuste ventilatie lees je meer in de volgende post.

Een goed isolatiebedrijf besteedt veel aandacht aan het afdichten van naden en kieren. Een open winterjas biedt immers ook weinig comfort! In de winter zijn naden en kieren goed zichtbaar met een infraroodcamera. Laat een warmtescan uitvoeren en ga daarna zelf aan de slag met luchtdichte tape, speciale afdichtingsmiddelen en tochtstrips.

Constructiebalken zichtbaar tussen isolatie, en slechte isolatie waar gevel en dak bij elkaar komen (kieren)

Praktische tips:

Combineer verduurzaming met noodzakelijk woningonderhoud – Moet je platte dak vervangen worden? Isoleer deze dan gelijk. Wilde je de zolder een opknapbeurt geven? Neem isolatie meteen mee.

Maak gebruik van subsidies – De bekendste is de landelijke ISDE-subsidie. Gemeenten hebben vaak energiecoaches die je (soms gratis) helpen met het aanvragen van subsidies.

Overweeg een lening – Via het Nationaal Warmtefonds kun je onder voorwaarden tegen 0% rente lenen. Met de besparing op je energierekening betaal je de lening af, zonder hogere maandlasten. Ondertussen woon je comfortabeler en is je woning meer waard (zonder dat de WOZ omhoog gaat). Laat hiervoor een goede berekening uitvoeren door een energieadviesbureau zoals Leebl.

Heb oog voor bouwfysica - Voorkom vochtproblemen in constructies. Schakel bij twijfel altijd een expert in.

Volgende stap: Ventileren

Nu je woning goed geïsoleerd en kierdicht is, is het belangrijk om een bewuste keuze te maken over ventilatie. Dit voorkomt vochtproblemen en zorgt voor een gezond binnenklimaat. In de volgende post lees je daar meer over.